Marka Konumlandırma Nasıl Yapılır? Rakiplerden Ayrışmanın Yolu
Marka konumlandırma nasıl yapılır? Rakip haritası, müşteri görüşmeleri, konumlandırma cümlesi ve kanıtlarla markanızı rakiplerden ayırmanın 5 adımı.
Küçük bir deney yapın: Sektörünüzdeki beş firmanın web sitesini açın ve logoları elinizle kapatın. Muhtemelen her birinde "kaliteli", "güvenilir", "müşteri odaklı" ve "deneyimli ekip" ifadelerini göreceksiniz. Hangisinin hangi firma olduğunu ayırt edebiliyor musunuz? Çoğu zaman cevap hayırdır. Marka konumlandırma tam olarak bu sorunu çözer: müşterinin zihninde size ait, rakiplerin dolduramayacağı bir yer açar.
Konumlandırma: Müşterinin zihnindeki adres
Konumlandırma, markanızın hedef kitlesinin zihninde rakiplere göre nerede durduğudur. Siz bunu belirlemeseniz bile müşteriler sizi bir yere yerleştirir: "pahalı ama iyi", "ucuz ama yavaş", "küçük ama ilgili". Bilinçli bir konumlandırma çalışması, bu yerleşimi şansa bırakmamak demektir.
İyi bir konum üç özelliği birlikte taşır: Hedef kitle için önemlidir, rakipler tarafından sahiplenilmemiştir ve sizin tarafınızdan kanıtlanabilir. Bu üçünden biri eksikse konum ya ilgi çekmez, ya kalabalıkta kaybolur ya da inandırıcı olmaz.
Adım 1: Rakip haritası çıkarın
Rakiplerinizi iki eksenli bir tablo üzerinde konumlandırın. Eksenleri sektörünüze göre seçin; örneğin "fiyat düzeyi" ve "hizmet kapsamı", "hız" ve "özelleştirme", "uzmanlık derinliği" ve "coğrafi erişim". Her rakibi müşterinin algısına göre, olabildiğince dürüst biçimde yerleştirin.
Bu harita iki şey gösterir: Rakiplerin kümelendiği kalabalık alanları ve kimsenin sahiplenmediği boş alanları. Her boş alan bir fırsat değildir; bazen bir alan boştur çünkü orada müşteri yoktur. Ama doğru eksenlerle çizilmiş bir harita, nereye doğru bakacağınızı netleştirir.
Adım 2: Müşterinin gerçek kararını anlayın
Konumlandırmanın en değerli kaynağı, sizi seçen ve seçmeyen müşterilerdir. Beş ile on müşteriyle kısa, yapılandırılmış görüşmeler yapın ve şu soruları sorun:
- Bizi ilk nasıl buldunuz ve o sırada hangi sorunu çözmeye çalışıyordunuz?
- Bizden önce ya da bizimle birlikte hangi seçenekleri değerlendirdiniz?
- Sonunda neden bizi seçtiniz?
- Neredeyse vazgeçmenize neden olan bir şey var mıydı?
- Bizi bir arkadaşınıza nasıl anlatırdınız?
Son sorunun cevabı özellikle değerlidir. Müşterilerin kullandığı kelimeler, çoğu zaman pazarlama ekibinin kullandığı kelimelerden daha net ve daha ikna edicidir.
Adım 3: Farklılaşma kaynağını seçin
Görüşmelerden ve rakip haritasından yola çıkarak, sizi ayırt edecek fikri seçin. Farklılaşma birçok kaynaktan gelebilir:
- Uzmanlaşma: Belirli bir sektöre, ürün grubuna ya da probleme odaklanmak
- Süreç ve hız: Rakiplerden belirgin biçimde hızlı ya da öngörülebilir çalışmak
- Hizmet modeli: Tek muhatap, yerinde destek, satış sonrası takip
- Hedef kitle: Belirli bir müşteri grubu için özel olarak tasarlanmış bir hizmet
- Coğrafya: Belirli bir bölgede yakınlık ve hızlı erişim
- Değerler: Şeffaf fiyatlandırma, sürdürülebilirlik, yerli üretim
Seçiminizin tek bir fikir olmasına özen gösterin. Üç farklı farklılaşma kaynağını aynı anda sahiplenmeye çalışmak, hiçbirinin akılda kalmamasına yol açar.
Adım 4: Konumlandırma cümlesini yazın
Seçtiğiniz fikri, iç kullanım için şu kalıpla bir cümleye dönüştürün:
"[Hedef kitle] için, [kategori] içinde, [farklılaştırıcı fikir] sunan [marka]; çünkü [kanıt]."
Kurgusal bir örnekle düşünelim: Ostim'de hassas parça işleyen bir CNC atölyesi. Rakiplerinin çoğu "her türlü talaşlı imalat" yaptığını söylüyor. Müşteri görüşmeleri, en sadık müşterilerinin savunma ve havacılık tedarik zincirindeki küçük firmalar olduğunu ve en çok önemsedikleri şeyin teknik çizimden ilk numuneye geçişin hızı ve belgelendirme düzeni olduğunu gösteriyor. Konumlandırma cümlesi şöyle şekilleniyor:
"Savunma ve havacılık tedarik zincirindeki firmalar için, hassas talaşlı imalat alanında, ilk numuneyi belgeleriyle birlikte hızlı teslim eden atölye; çünkü ölçüm raporları ve izlenebilirlik süreçleri baştan kurgulanmıştır."
Bu cümle bir slogan değildir; web sitesi metinlerinin, teklif dosyalarının ve satış konuşmalarının pusulasıdır. Bu tür B2B firmaların dijitalde nasıl görünür olabileceğini Ostim ve İvedik'teki sanayi firmaları için B2B dijital pazarlama yazımızda ele aldık.
Adım 5: Kanıtlayın ve sınayın
Konum, ancak kanıtlarla desteklendiğinde inandırıcı olur. Aşağıdaki tablo, genel ifadelerin nasıl somutlaştırılabileceğini gösteriyor:
| Zayıf ifade | Güçlü ifade |
|---|---|
| Kaliteli üretim yapıyoruz | Her parti için ölçüm raporu teslim ediyoruz |
| Müşteri memnuniyeti önceliğimiz | Her projede tek bir proje sorumlusu sizinle iletişimde |
| Hızlı hizmet veriyoruz | Teklif talebine aynı iş günü içinde dönüş yapıyoruz |
| Deneyimli ekibiz | Ekibimiz bu sektörde şu tür projelerde çalıştı (somut örneklerle) |
Konumu yazdıktan sonra, birkaç müşteriye ve satış ekibine okuyun. "Evet, sizi tam olarak böyle görüyoruz" cevabı alıyorsanız doğru yoldasınız. Ardından bu cümleyi web sitesi metinlerine ve satış materyallerine taşıyın.
Ayrışmak, vazgeçmeyi de gerektirir
Marka konumlandırma çalışmasının en zor kısmı, bazı müşterilere ve işlere "bu bizim alanımız değil" diyebilmektir. Oysa net bir konum, doğru müşterileri çekmenin ve fiyat rekabetinden çıkmanın en etkili yoludur. Konum genel marka stratejisinin merkezinde yer alır ve zamanla gözden geçirilmelidir. PXE Creative'de konumlandırma çalışmalarını müşteri görüşmeleri ve rakip analiziyle başlatıyor, ortaya çıkan fikri kimlik ve iletişim diline birlikte taşıyoruz.
Sık Sorulan Sorular
Konumlandırma ile slogan aynı şey mi?
Hayır. Konumlandırma, şirket içinde kullanılan stratejik bir karardır ve genellikle müşteriye doğrudan söylenmez. Slogan ise bu kararın müşteriye yönelik, kısa ve akılda kalıcı bir ifadesidir. İyi bir slogan konumlandırmadan beslenir, ama konumlandırmanın tamamını taşımak zorunda değildir. Önce konumu netleştirmek, sonra slogan üzerinde çalışmak daha sağlıklı bir sıralamadır.
Küçük bir pazarda dar konumlanmak riskli değil mi?
Dar bir konum, diğer müşterileri reddetmek anlamına gelmez; mesajınızı en değerli müşteri grubunuza göre kurmak anlamına gelir. Pratikte net bir uzmanlık alanı olan firmalar, o alanın dışından gelen müşteriler tarafından da daha güvenilir bulunur. Asıl risk, herkese hitap etmeye çalışırken kimsenin aklında kalmamaktır.
Konumlandırmayı ne zaman değiştirmeliyim?
Pazar yapısı köklü biçimde değiştiğinde, yeni bir rakip sizin alanınızı daha güçlü biçimde sahiplendiğinde ya da iş modeliniz değiştiğinde konumlandırmayı gözden geçirmek gerekir. Bunun dışında sık değişiklikler, müşterinin zihnindeki yerinizi zayıflatır. Kapsamlı bir değişiklik gündemdeyse, rebranding ne zaman gerekir yazımız da yol gösterebilir.