KVKK Uyumlu Web Sitesi: Çerez, Aydınlatma Metni ve Formlar
KVKK uyumlu web sitesi için aydınlatma metni, çerez yönetimi, form onayları ve üçüncü taraf araçlarda dikkat edilecek ilkeleri sade bir dille anlatıyoruz.
Ad, telefon numarası, e-posta ve kısa bir mesaj. Sitenizdeki en sade iletişim formu bile, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında kişisel veri işlediğiniz anlamına gelir; ziyaretçi davranışını ölçen analiz araçları ve reklam pikselleri de bu tabloya eklenir. KVKK uyumlu web sitesi kurmak yalnızca hukukçuların işi gibi görünse de tasarım ve geliştirme kararlarıyla iç içedir. Bu yazıda çerezlerden formlara, web tarafında dikkat edilecek temel ilkeleri pratik bir dille özetliyoruz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Metinlerinizi hazırlarken Kişisel Verileri Koruma Kurumu'nun güncel rehber ve kararlarını takip etmenizi ve bir hukukçuyla çalışmanızı öneririz.
KVKK web sitesinde nelere dokunur?
Sitenizde kişisel veri işlenen noktaları bir listeye dökmek, sürecin en faydalı ilk adımıdır. Tipik bir kurumsal sitede bunlar şunlardır:
- İletişim, teklif ve randevu formları
- İş başvurusu formu ve özgeçmiş yükleme alanı
- E-bülten kayıt kutusu
- Canlı destek ya da WhatsApp yönlendirmeleri
- Analiz araçları, reklam pikselleri ve gömülü içerikler (harita, video)
- Sunucu kayıtları (IP adresi gibi teknik veriler)
Her biri için şu soruları cevaplayın: Hangi veriyi topluyorum? Neden topluyorum? Nerede ve ne kadar süre saklıyorum? Kimlerle paylaşıyorum? Bu cevaplar, hem aydınlatma metninin hem de teknik kurgunun temelini oluşturur.
Aydınlatma metni: ne anlatmalı, nerede durmalı?
Kanundaki aydınlatma yükümlülüğü, kişisel veri toplanırken ilgili kişinin bilgilendirilmesini öngörür. Metnin içeriği genel olarak veri sorumlusunun kimliğini, verilerin hangi amaçla işleneceğini, kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceğini, toplama yöntemini, hukuki sebebi ve ilgili kişinin haklarını kapsar.
Web tasarımı açısından kritik nokta, bu metnin veri toplanan yerde kolayca ulaşılabilir olmasıdır. Sitenin altındaki bir bağlantı tek başına yeterli olmayabilir; formun hemen yanında "Kişisel verileriniz aydınlatma metni kapsamında işlenir" ifadesi ve metne giden bir bağlantı daha doğru bir uygulamadır.
Sık yapılan bir hata da aydınlatma metni ile açık rızayı aynı onay kutusunda birleştirmektir. Aydınlatma bir bilgilendirmedir ve onay gerektirmez; açık rıza ise gerektiği durumlarda ayrı, özgür iradeyle verilen ve belirli bir konuya ilişkin bir onaydır. Kurul kararlarında bu ayrımın önemle vurgulandığı görülür.
Çerezler: zorunlu olanlar ve izin gerektirenler
Kurum'un çerez uygulamalarına ilişkin rehberindeki genel yaklaşıma göre, sitenin çalışması için kesinlikle gerekli çerezler ile analiz, kişiselleştirme ve reklam amaçlı çerezler farklı değerlendirilir; ikinci grup için kural olarak açık rıza aranır. Pratikte bu şu anlama gelir:
- İzin gerektiren çerezler, ziyaretçi onay vermeden çalışmaya başlamamalıdır.
- İyi bir uygulamada "Kabul et" seçeneği kadar kolay erişilen bir "Reddet" seçeneği bulunur.
- Önceden işaretlenmiş kutular ya da "siteyi kullanmaya devam ederek kabul etmiş sayılırsınız" gibi ifadeler geçerli bir onay olarak görülmeyebilir.
- Ziyaretçi tercihini sonradan değiştirebilmelidir; sayfanın altındaki kalıcı bir "çerez tercihleri" bağlantısı bunu sağlar.
- Çerez politikasında kullanılan çerezler, amaçları ve saklama süreleri listelenmelidir.
Bu kuralları uygulamak için çerez yönetim aracı ile etiket yönetimi kurgusunun doğru bağlanması gerekir. Analiz ve reklam ölçümünün onay durumuna göre nasıl çalışacağını, Google Analytics 4 raporları ve dönüşüm takibi kurulumu planlanırken baştan düşünmek gerekir.
Formlar: en az veri, doğru onay
Form tasarımında KVKK'nın "işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olma" ilkesi doğrudan uygulanır. Bir iletişim formunda T.C. kimlik numarası ya da doğum tarihi istemek bu ilkeye aykırı düşebilir. Birkaç pratik kural:
- Yalnızca o amaç için gerçekten gereken alanları isteyin.
- İş başvurusu formunda özgeçmişlerin ne kadar saklanacağını belirleyin ve süresi dolanları silin.
- Sağlık, din, biyometrik veri gibi özel nitelikli verileri formla toplamaktan mümkün olduğunca kaçının; zorunluysa daha sıkı koşullar geçerlidir.
- Form verileri e-postayla iletiliyorsa, gelen kutularının ve ortak kullanılan hesapların güvenliğini de hesaba katın.
Ticari ileti onayı ayrı bir konudur
E-bülten ya da kampanya mesajı göndermek istiyorsanız KVKK'nın yanında 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve ilgili yönetmelik devreye girer. Ticari elektronik ileti için alıcıdan ayrıca onay alınması ve belirli koşullarda bu onayların İleti Yönetim Sistemi'ne (İYS) kaydedilmesi gerekir. Bu yüzden iletişim formundaki "benimle iletişime geçin" talebi, otomatik olarak bülten onayı sayılmamalıdır. Konuyu e-posta pazarlaması rehberimizde daha ayrıntılı ele aldık.
Sunucular, yurt dışı aktarım ve üçüncü taraf araçlar
Form verilerinin tutulduğu sunucu, kullandığınız e-posta servisi, canlı destek yazılımı ya da analiz aracı yurt dışında olabilir. Kişisel verilerin yurt dışına aktarılmasına ilişkin kurallar 2024'te yapılan kanun değişikliğiyle güncellendi; hangi aracı hangi güvenceyle kullandığınızı bir hukukçuyla birlikte değerlendirmeniz önemlidir. Alan adı ve hosting seçimi yaparken sunucu konumunu sormak bu yüzden yalnızca bir hız meselesi değildir.
Ayrıca belirli ölçütleri karşılayan veri sorumlularının VERBİS'e (Veri Sorumluları Sicil Bilgi Sistemi) kayıt yükümlülüğü bulunur. Muafiyet koşulları zaman zaman güncellendiği için durumunuzu Kurum'un güncel kararlarından kontrol edin.
Kısa bir uyum kontrol listesi
- Veri toplanan her nokta listelendi mi?
- Her formun yanında aydınlatma metnine bağlantı var mı?
- Açık rıza gereken yerlerde ayrı ve işaretsiz bir onay kutusu var mı?
- Çerez bandı, onay öncesinde izin gerektiren çerezleri engelliyor mu?
- Çerez politikası kullandığınız güncel araçları yansıtıyor mu?
- Verilerin saklama süresi ve silinme yöntemi belli mi?
Uyum bir kerelik iş değil
KVKK uyumlu web sitesi, yayın günü tamamlanıp unutulan bir proje değildir; her yeni araç, form ya da kampanya bu listeyi yeniden gözden geçirmeyi gerektirir. PXE Creative'de web projelerinde çerez kurgusunu, form yapısını ve metinlerin yerleşimini, hukuk danışmanınızın hazırladığı içeriklerle uyumlu olacak şekilde birlikte planlıyoruz.
Sık Sorulan Sorular
Küçük bir işletmeyim, KVKK bana da uygulanır mı?
Kanun, kişisel veri işleyen gerçek ve tüzel kişilere uygulanır; işletmenin büyüklüğü uyulacak temel ilkeleri değiştirmez. Büyüklük daha çok VERBİS kaydı gibi bazı yükümlülüklerin kapsamını etkiler. Sitenizde form, analiz aracı ya da bülten kaydı varsa, aydınlatma ve çerez kurallarını dikkate almanız gerekir.
Hazır bir aydınlatma metni şablonu kullanabilir miyim?
Şablonlar başlangıç için fikir verir, ama her sitenin topladığı veriler, kullandığı araçlar ve aktarım yaptığı taraflar farklıdır. Gerçekte işlemediğiniz verileri saymak ya da kullandığınız araçları atlamak metni işlevsiz kılar. Metnin kendi süreçlerinize göre bir hukukçuyla birlikte uyarlanması en güvenli yoldur.
Çerez bandı olmadan sitede Google Analytics kullanabilir miyim?
Analiz amaçlı çerezler genel yaklaşımda sitenin çalışması için zorunlu sayılmadığından, kural olarak açık rıza gerektirdiği kabul edilir. Bu nedenle analiz araçlarının, ziyaretçi onay verdikten sonra çalışacak şekilde kurulması önerilir. Araçların sunduğu onay modları zaman zaman değiştiği için güncel dokümantasyonu ve Kurum'un rehberini birlikte değerlendirin.
Form verilerini ne kadar süre saklamalıyım?
Kanun her veri türü için tek bir süre belirlemez; veriler, işlendikleri amaç için gerekli olan süre boyunca ve ilgili mevzuatın öngördüğü süreler dikkate alınarak saklanmalıdır. Örneğin sonuçlanmış bir teklif talebi ile bir iş başvurusu için farklı süreler belirlenebilir. Bu süreleri bir saklama ve imha politikasında yazılı hale getirmek iyi bir uygulamadır.