Web Sitesi Hız Optimizasyonu: Core Web Vitals'ı Anlamak
Site hızı optimizasyonu için Core Web Vitals rehberi: LCP, INP ve CLS ne ölçer, nasıl test edilir, en sık nedenler neler ve hangi sırayla çözülür?
Bir sayfanın hızlı olup olmadığına kronometre değil, kullanıcı karar verir. Kızılay'da metro beklerken telefonundan sitenize giren biri için önemli olan, sayfanın teknik olarak kaç saniyede yüklendiği değil; aradığı şeyi ne zaman gördüğü, dokunduğu düğmenin ne zaman tepki verdiği ve okurken metnin yerinden kayıp kaymadığıdır. Google'ın Core Web Vitals adını verdiği ölçümler tam olarak bu üç deneyimi sayıya döker. Site hızı optimizasyonu da bu sayıları doğru okumakla başlar.
Core Web Vitals'ın üç ölçüsü
| Ölçüm | Ne ölçer | Google'ın "iyi" kabul ettiği eşik |
|---|---|---|
| LCP (Largest Contentful Paint) | Sayfadaki en büyük içerik öğesinin, genellikle ana görselin ya da başlığın görünme süresi | 2,5 saniye ya da daha az |
| INP (Interaction to Next Paint) | Kullanıcının dokunuşuna ya da tıklamasına sayfanın ne kadar hızlı tepki verdiği | 200 milisaniye ya da daha az |
| CLS (Cumulative Layout Shift) | Sayfa yüklenirken öğelerin beklenmedik biçimde kayması | 0,1 ya da daha az |
Bu eşikler, bu yazının yazıldığı dönemde Google'ın yayımladığı değerlerdir. Google değerlendirmeyi tek bir ziyarete göre değil, sayfa ziyaretlerinin yüzde 75'lik dilimine göre yapar; yani ziyaretçilerinizin büyük çoğunluğunun iyi bir deneyim yaşaması gerekir. INP'nin 2024'te önceki etkileşim ölçüsünün yerini aldığını da hatırlatalım; eski raporlarda farklı bir metrik görebilirsiniz.
Saha verisi ve laboratuvar verisi
Hız ölçümlerinde iki tür veriyle karşılaşırsınız ve ikisini karıştırmak sık yapılan bir hatadır.
- Saha verisi: Gerçek kullanıcıların gerçek cihazlarda yaşadığı deneyimden toplanır. Search Console'daki Core Web Vitals raporu ve PageSpeed Insights'ın üst bölümü bu veriyi gösterir. Siteniz yeterli trafik almıyorsa bu veri görünmeyebilir.
- Laboratuvar verisi: Kontrollü bir ortamda, tek bir simülasyonla ölçülür. PageSpeed Insights'ın alt bölümündeki puan ve tarayıcıların geliştirici araçları bu türdendir.
Karar verirken saha verisini, sorunun kaynağını bulurken laboratuvar verisini kullanın. İki verinin farklı sonuç vermesi normaldir. Ölçümleri mutlaka mobil için de yapın; ziyaretçilerinizin önemli bir kısmı büyük olasılıkla telefondan, her zaman güçlü olmayan bir mobil bağlantıyla geliyor.
LCP: ana içerik neden geç görünüyor?
LCP sorunlarının büyük kısmı birkaç tanıdık nedenden kaynaklanır:
- Optimize edilmemiş büyük görseller: Sayfanın üst kısmındaki ana görsel çoğu zaman gereğinden büyük boyutta ve eski bir formatta yüklenir. Doğru ölçüde kırpmak, sıkıştırmak ve WebP gibi modern formatlar kullanmak ilk adımdır. Ana görseli geç yükleme (lazy load) kapsamına almamak, tersine ona öncelik vermek gerekir.
- Yavaş sunucu yanıtı: Sayfanın ilk baytı geç geliyorsa üzerine yapılan her iyileştirme sınırlı kalır. Kaliteli barındırma, sunucu tarafında önbellekleme ve içerik dağıtım ağı (CDN) bu sorunu hafifletir. Barındırma seçeneklerini alan adı ve hosting seçimi yazımızda ele aldık.
- Görüntülemeyi engelleyen dosyalar: Sayfa görünmeden önce yüklenmesi beklenen büyük stil ve script dosyaları ilk görüntüyü geciktirir.
- Ağır web fontları: Çok sayıda yazı tipi ağırlığı yüklemek ve fontlar yüklenene kadar metni göstermemek, ilk görüntüyü geciktirebilir.
INP: dokununca neden bekliyor?
INP, kullanıcının bir düğmeye bastığında ya da menüyü açtığında sayfanın ne kadar hızlı tepki verdiğini ölçer. Bu ölçüyü bozan şey neredeyse her zaman fazla ve ağır JavaScript'tir. Sohbet pencereleri, takip kodları, açılır pencereler, sosyal medya eklentileri ve ağır sayfa oluşturucu temalar tarayıcıyı meşgul eder; kullanıcının dokunuşu sırada bekler.
Çözüm, sitedeki üçüncü taraf kodları gözden geçirip gerçekten gerekli olmayanları kaldırmak, etiket yöneticisindeki eski etiketleri temizlemek, uzun işlemleri küçük parçalara bölmek ve gereksiz eklentilerden kurtulmaktır.
CLS: sayfa neden zıplıyor?
Bir haberi okurken metnin aniden aşağı kayması ya da tam basacağınız sırada düğmenin yerinden oynaması CLS'nin konusudur. En sık nedenler şunlardır: boyutu belirtilmemiş görseller ve videolar, sonradan yüklenen bannerlar ve reklam alanları, sayfanın üstünü iterek açılan çerez bildirimleri ve yazı tipi değişirken metnin yeniden düzenlenmesi.
Çözüm genellikle basittir: görsellere ve videolara genişlik ve yükseklik değeri vermek, sonradan yüklenecek öğeler için önceden alan ayırmak ve bildirimleri içeriği itmek yerine içeriğin üzerinde göstermek.
CLS'yi hissetmenin en kolay yolu, sitenizi telefonda açıp sayfa yüklenirken hemen bir bağlantıya dokunmaya çalışmaktır. Yanlış yere dokunduysanız, ziyaretçileriniz de aynı şeyi yaşıyor.
WordPress'te site hızı optimizasyonu: öncelik sırası
WordPress gibi içerik yönetim sistemlerinde hız sorunları genellikle birikerek oluşur. Şu sırayla ilerlemek, emeğinizi en çok etki yaratan yere harcamanızı sağlar:
- Barındırma kalitesini ve sunucu önbelleğini kontrol edin.
- Görselleri doğru boyut ve formatta yeniden yükleyin.
- Eklentileri gözden geçirin; kullanılmayanları silin, aynı işi yapan birden fazla eklentiyi teke indirin.
- Ağır tema ve sayfa oluşturucuların etkisini ölçün.
- Üçüncü taraf kodları ve takip etiketlerini temizleyin.
- Değişikliklerden sonra ölçümü tekrarlayın ve sonuçları kaydedin.
Hız, tek seferlik bir iş değildir; yeni eklentiler ve içeriklerle zamanla yeniden bozulur. Bu yüzden düzenli kontrolü web sitesi bakımı planınızın bir parçası yapın. Hızın yanında taranabilirlik ve indeksleme gibi diğer teknik başlıklar için teknik SEO kontrol listemize göz atabilirsiniz.
Hız sıralamada ne kadar önemli?
Google, sayfa deneyimi sinyallerinin sıralamada dikkate alındığını belirtiyor; ancak içeriğin aramayla ilgisi ve kalitesi çok daha belirleyici. Çok hızlı ama zayıf içerikli bir sayfa üst sıralara çıkmaz; benzer kalitedeki sayfalar arasında ise hız fark yaratabilir. Daha önemlisi, hız doğrudan kullanıcı deneyimini etkiler: yavaş açılan bir sayfa, sıralamanız ne olursa olsun ziyaretçiyi kaybettirir. Mobil tarafın tasarım ilkeleri için mobil uyumlu web tasarım yazımız iyi bir tamamlayıcıdır.
Hızlı site, sabırsız ziyaretçinin dostudur
Core Web Vitals, sitenizin ziyaretçiye nasıl hissettirdiğini ölçmenin ortak bir dilidir. Ana görseli hafifletmek, gereksiz kodları temizlemek ve sayfanın zıplamasını önlemek çoğu sitede büyük fark yaratır. PXE Creative'de web projelerinde performansı tasarım aşamasından itibaren hesaba katıyor, mevcut siteler için de ölçüme dayalı iyileştirme planları hazırlıyoruz.
Sık Sorulan Sorular
PageSpeed puanım neden her testte değişiyor?
Laboratuvar ölçümleri, sunucunun o anki yanıt süresine, ağ koşullarına ve sayfadaki dinamik içeriklere göre her testte biraz farklı sonuç verebilir. Küçük dalgalanmalar normaldir. Kararlarınızı tek bir teste değil, birkaç ölçümün ortalamasına ve özellikle gerçek kullanıcılardan gelen saha verisine dayandırın. Ölçüm yaparken her seferinde aynı sayfayı ve aynı cihaz türünü seçmek, karşılaştırmayı daha anlamlı kılar.
PageSpeed'den 100 puan almak gerekli mi?
Gerekli değil. Puan, sorunları bulmanıza yardım eden bir araçtır, hedefin kendisi değil. Asıl hedef, gerçek kullanıcı verisinde üç Core Web Vitals ölçüsünün de iyi eşiğin içinde kalmasıdır. Puanı birkaç basamak artırmak için sitenin işlevlerinden ödün vermek çoğu zaman mantıklı değildir.
Hız optimizasyonu ne sıklıkla yapılmalı?
Kapsamlı bir iyileştirmeden sonra ayda bir kısa bir kontrol ve büyük değişikliklerin ardından yeniden ölçüm yapmak iyi bir düzendir. Yeni bir eklenti, tema güncellemesi ya da yeni bir takip kodu, hızı fark ettirmeden düşürebilir. Search Console'daki Core Web Vitals raporu da sorunları size haber verir.