Marka İsmi Bulmanın 9 Yolu ve Tescil Öncesi Kontroller
Marka ismi bulma sürecinde işe yarayan 9 yöntem, kısa listeyi eleme kriterleri ve TÜRKPATENT araştırmasından alan adına tescil öncesi kontroller.
İsim toplantıları çoğu zaman aynı biçimde biter: Tahtada onlarca aday, herkesin bir şekilde veto ettiği birkaç favori ve "biraz daha düşünelim" kararı. Marka ismi bulma bir ilham anı değil, kuralları olan bir süreçtir; önce kriterleri belirler, sonra farklı yöntemlerle aday üretir, en sonunda da hukuki ve pratik kontrollerden geçirirsiniz. Bu yazıda o süreci üç adımda ele alıyoruz.
Başlamadan önce: İsmin yapması gereken iş
Aday üretmeye geçmeden önce iyi bir ismin sizin için ne anlama geldiğini yazın. Aksi hâlde her fikir kişisel zevke göre değerlendirilir. Kriter listeniz şu sorulara cevap vermeli:
- İsim neyi çağrıştırmalı: güven mi, hız mı, yerellik mi, teknoloji mi?
- Sadece Türkiye'de mi kullanılacak, yoksa yurt dışı pazarlar da hedefte mi?
- Gelecekte yeni ürün ve hizmetleri de kapsayacak kadar geniş mi olmalı?
- Telefonda söylendiğinde kolayca yazılabilir mi olmalı?
- Kaç heceyi aşmamalı?
Bu kriterler, isminizin aynı zamanda marka konumlandırmanızın bir uzantısı olmasını sağlar.
İsim üretmenin 9 yolu
1. Betimleyici isimler
İşi doğrudan anlatan isimlerdir. Anlaşılması kolaydır ama ayırt edici olmaları zordur ve tescilde sorun çıkarabilirler; çünkü sektörün genel kelimeleri genellikle tek bir işletmeye tahsis edilmez.
2. Birleşik kelimeler
İki anlamlı kelimeyi birleştirerek yeni bir ifade oluşturursunuz. Hem anlam taşır hem de tek başına kelimelere göre daha ayırt edicidir. Birleşimin sesli okunduğunda akıcı olmasına dikkat edin.
3. Türetilmiş ya da uydurma kelimeler
Hiçbir dilde karşılığı olmayan, sıfırdan kurulmuş kelimeler. Tescil ve alan adı açısından en özgür seçenektir; ama anlamı sizin anlatmanız gerekir, bu da iletişim yatırımı ister.
4. Metafor ve imge
Bir hayvan, doğa unsuru, nesne ya da kavram üzerinden markanın karakterini anlatırsınız. İyi seçilmiş bir metafor, hikâye anlatımını kolaylaştırır. Sektörünüzde aynı metaforu kullanan rakip olup olmadığını kontrol edin.
5. Kurucunun ya da ailenin adı
Geleneksel ama hâlâ güçlü bir yöntem; özellikle güvenin kişiye bağlı olduğu hizmetlerde işe yarar. Dezavantajı, şirket büyüdüğünde ya da el değiştirdiğinde ismin kişiye fazla bağlı kalmasıdır.
6. Kısaltmalar
Uzun unvanları kısaltmak pratik görünür ama baş harfler çoğu zaman akılda kalmaz ve anlam taşımaz. Yıllar içinde bilinirlik kazanmış kurumlar için uygundur; yeni bir marka için ise dikkatli düşünülmesi gerekir.
7. Eski dillerden ve yabancı köklerden yararlanmak
Latince, Osmanlıca ya da Anadolu dillerindeki köklerden yola çıkmak, isme derinlik katabilir. Ancak kelimenin günümüzdeki anlamını ve farklı dillerde nasıl algılandığını mutlaka araştırın.
8. Yer ve coğrafya
Bir semt, dağ, nehir ya da şehrin bir simgesinden ilham almak, yerel aidiyet duygusu yaratır. Ankara'da faaliyet gösteren bir işletme için şehrin tarihine ya da doğasına gönderme yapmak etkili olabilir. Yalnız coğrafi isimlerin tescilinde ayırt edicilik sınırlı olabilir ve yerel bir isim, başka şehirlere açılırken dar kalabilir.
9. Ses ve ritim odaklı isimler
Bazı isimler anlamından çok sesiyle akılda kalır: tekrar eden heceler, kısa ve vurgulu yapılar, kolay telaffuz. Özellikle tüketici ürünlerinde ve uygulamalarda tercih edilen bir yoldur.
Kısa listeyi eleme tablosu
Ürettiğiniz adaylardan beş ile on kadarını seçin ve aşağıdaki kriterlerle puanlayın:
| Kriter | Sorulacak soru |
|---|---|
| Ayırt edicilik | Rakiplerin isimleri arasında kaybolur mu? |
| Telaffuz | Telefonda bir kez söylendiğinde doğru yazılabilir mi? |
| Anlam | Türkçede ve hedef dillerde olumsuz bir çağrışımı var mı? |
| Uzunluk | Logoda, ikon olarak ve sosyal medya kullanıcı adında rahat sığar mı? |
| Gelecek | Beş yıl sonraki ürün ve hizmetleri de kapsar mı? |
| Kullanılabilirlik | Alan adı ve sosyal medya kullanıcı adları uygun mu? |
Puanlamayı birkaç kişiden bağımsız olarak isteyin; toplantı ortamında en baskın sesin kazanmasını önlersiniz.
Tescil öncesi kontroller
Favori isim belirlendiğinde heyecanla logo tasarımına geçmeden önce şu kontrolleri yapın:
- TÜRKPATENT araştırması: Türk Patent ve Marka Kurumu'nun çevrim içi araştırma araçlarıyla, aynı ya da benzer isimlerin tescilli olup olmadığına bakın. Birebir aynılık kadar, okunuş ve anlam benzerliği de önemlidir.
- Sınıf kontrolü: Markalar, mal ve hizmet sınıflarına göre tescil edilir. İşinizin hangi sınıflara girdiğini belirleyin; aynı isim farklı bir sınıfta tescilli olabilir.
- Ticaret unvanı ayrımı: Şirket unvanını ticaret siciline kaydettirmek, o ismi marka olarak koruma altına almak anlamına gelmez. İkisi ayrı süreçlerdir.
- Alan adı: Tercih ettiğiniz uzantıların uygunluğunu kontrol edin. Alan adı ve hosting seçimi yazımızda bu adımı ayrıntılı anlattık.
- Sosyal medya kullanıcı adları: Ana platformlarda tutarlı bir kullanıcı adı bulabiliyor musunuz?
- Dil kontrolü: İhracat ya da yurt dışı hedefiniz varsa, ismin o dillerde ne anlama geldiğini ana dili konuşan birine sorun.
- Uzman görüşü: Son kararı vermeden önce bir marka vekiline danışın. Benzerlik değerlendirmesi ve sınıf seçimi, uzmanlık gerektiren konulardır.
Bu kontrollerin tasarım tarafındaki karşılığını marka tescili öncesi tasarım kontrolleri yazımızda bulabilirsiniz.
İyi bir isim, iyi bir süreçten çıkar
Marka ismi bulma sürecinde en büyük hata, tek bir yönteme takılıp kalmak ya da kontrolleri sona bırakmaktır. Farklı yöntemlerle geniş bir havuz oluşturmak, net kriterlerle elemek ve hukuki kontrolleri erken yapmak, hem zaman hem de para kazandırır. PXE Creative'de isim çalışmalarını konumlandırma ve kimlik tasarımıyla birlikte ele alıyor, tescil sürecini marka vekilleriyle koordineli yürütmenizi öneriyoruz.
Sık Sorulan Sorular
Önce isim mi bulunmalı, logo mu tasarlanmalı?
Önce isim. Logo, ismin görsel bir ifadesidir ve isim değiştiğinde tasarımın büyük kısmı da değişmek zorunda kalır. İsim tescil kontrollerinden geçip netleştikten sonra logo çalışmasına başlamak, tekrar eden işi ve maliyeti önler. İsim aşamasında görsel ilham toplamak ise faydalıdır ve sonraki aşamayı hızlandırır.
Yabancı bir kelimeyi marka ismi olarak kullanmak sorun olur mu?
Hukuken genellikle mümkündür, ancak bazı pratik sorular sorulmalıdır: Hedef kitleniz kelimeyi doğru telaffuz edebiliyor mu? Türkçe ekler geldiğinde kulağa nasıl geliyor? Kelime o dilde sektörünüz için genel bir terim mi? Ayrıca resmî belgelerde ve tabelalarda yabancı ifade kullanımına ilişkin düzenlemeler olabileceği için güncel kuralları kontrol etmekte fayda vardır.
Alan adı alınmışsa isimden vazgeçmeli miyim?
Her zaman değil. İsme kısa ve anlamlı bir ek getirmek ya da farklı bir uzantı kullanmak çoğu zaman çözümdür. Ancak alan adını kullanan işletme aynı sektördeyse ya da benzer bir marka tescilli ise, karışıklık ve hukuki risk ortaya çıkar. Bu durumda başka bir adaya geçmek, uzun vadede daha sağlıklı bir karardır.